Zit leeftijd digitalisering in de weg?

Voor de Kerst leek mij dit wel een aardige idee om eens iets over te publiceren. Maar laten we maar direct beginnen bij het begin. Ik ben ruim de vijftig gepasseerd. Ik kom uit een generatie waar we nog overdag een testbeeld hadden op de zwart-wit televisie. En in de beginjaren nog twee kanalen (ned 1 en ned 2). Onlangs heb ik de onvergeeflijke fout gemaakt om dat tegen een jongetje van 12 jaar te zeggen. Ik geloof dat ik een half uur bezig ben geweest om uit te leggen hoe dat toen was. Hoezo geen 24 uur televisie, met 35 kanalen? Dat doe ik dus nooit meer. OK, dit hebben we achter de rug. Als je alle blogs leest over digitalisering, informatie op platforms, over BI en visualisaties, LinkedIn groepen volgt en RSS feeds over dit onderwerp, dan kom je aan werken in ieder geval niet meer toe. Maar waarom zijn er zoveel zorgen over digitalisering? En waardoor komt het dat er zoveel talent wordt gezocht op dit gebied?

De moeilijkheid zit niet in het aanleggen van IT-systemen, maar de combinatie van leiders (of management) die voldoende kennis hebben van automatisering en dat met de medewerkers tot een succes weten te maken. Dat staat, zoals ik het zie, los van leeftijd. In het artikel in het FD van 19 december ‘De nachtmerrie van de bestuurder’ schrijft David Langley een puntig verhaal over de rol van de CEO. Hierin worden de valkuilen van bedrijven duidelijk in beschreven waar het gaat om een digitale bedrijfsstrategie. Of het ontbreken daarvan. In een citaat van de The Wall Street Journal wordt verwoord wat je kunt verwachten: ‘waarschijnlijk is de volgende CEO van uw bedrijf nu een IT directeur’.

Ik denk dat dit maar zeer de vraag is. Hoezo gaan we ineens onze ziel en zaligheid van een bedrijf in de handen leggen van een technocraat? Het gaat toch om bestuurskundige talenten. Maar dat het C-level niet meer wegkomt met een zwakke kennis van IT, dat is duidelijk. Wat een realistischer beeld schept, is dat er IT directeuren (CIO’s) aantreden die zowel kennis hebben van business modellen als van IT architectuur en hoe ze optimaal met IT dit kunnen omzetten in nieuwe business designs. Of business modellen. Of verdienmodellen. Of nog anders. De kwaliteit van het management wordt naar mijn mening hoofdzakelijk bepaald door actuele kennis wat er mogelijk is op het gebied van digitalisering en wat voor bedreigingen er komen van allerlei nieuwe toetreders. Het niet zien als een kostenpost, maar als een opening voor nieuwe mogelijkheden. En durven beslissen dat er, soms drastisch, moet worden ingegrepen in de huidige organisatie en mogelijk het personeelsbestand. Dat vereist lef en inzicht, wat gebaseerd moet zijn op kennis en ervaring van eerdere veranderingsprocessen. Dat laatste is helemaal niet nieuw. Daarom ben ik het ook maar ten dele eens met stelling dat bestuurders die opgegroeid zijn met ‘een krijtbord en kroontjespen’ niet meer mee zouden kunnen komen in deze digitaliserings revolutie. Toegegeven, het kost je veel tijd en inspanning om alle nieuwe trends bij te houden, te kunnen doorzien wat nieuwe technieken voor je kunnen betekenen en hoe je daarmee start-ups kunt herkennen die bezig zijn je business omver te werpen. Ik ben veel aanwezig bij clinics en presentaties van bedrijven die bezig zijn met deze digitaliseringsslag, en wat scherts mijn verbazing; het overgrote deel van de presentatoren die in geuren en kleuren hun successen toelichten zijn rond de dertig, maar geven eerlijk toe dat ze zijn geholpen door specialisten van een strategisch bureau of consultants van een IT leverancier. En daar is niets mis mee! Maar ze hebben kennis van een deel van digitalisering, en hebben net zo hard hulp nodig voor resterende aandachtsgebieden. Natuurlijk moet je hulp krijgen van externen om deze complexiteit goed te kunnen afronden naar een succes, maar laten we leeftijd voor de gelegenheid eens buiten beschouwing.

Het gaat naar mijn idee om kennis, interesse en met name passie voor vernieuwing. Ik heb intussen net zoveel medewerkers van rond de dertig gezien en gesproken die bij benadering niet weten wat digitalisering teweeg kan brengen, als bevlogen consultants, managers en directeuren, met hier en daar wat grijze haren, die wel degelijk in staat zijn om de consequenties van de nieuwe digitale ontwikkelingen te kunnen overzien en om te buigen in nieuwe strategieën. Domweg door interesse en misschien zelfs intuïtie.

We hebben het al jaren over diversiteit in organisaties. Mannen en vrouwen in de juiste verhouding, verschillende sociale achtergronden. Laten we daar leeftijd aan toevoegen, zolang mensen maar een open-mind hebben en drive. En dat geldt overigens zowel voor jonge mensen, als voor mensen op hogere leeftijd die al heel wat jaren meelopen en heel veel te geven hebben. En dat ook graag willen geven. Daarmee wil ik aandacht vestigen op een potentieel dat kennelijk wordt gediskwalificeerd, zonder dat er echt gekeken wordt naar toegevoegde waarde. Dat leek mij voor het nieuwe jaar een zinvolle wens om uit te spreken.